پالایشگاه کرمانشاه تاریخچه و فرآورده های نفتی آن

پالایشگاه کرمانشاه

پالایشگاه کرمانشاه تاریخچه و فرآورده های نفتی آن

مختصری از تاریخچه پالایشگاه کرمانشاه

به دنبال اعطاى امتياز استخراج و بهره بردارى از نفت سراسر ايران – به غير از ٥ استان شمالى – در سال ١٢٨٠ (هـ . ش) از سوى مظفر الدين شاه قاجار به «ويليام ناكس دارسي» انگليسى، مته حفارى اولين چرخش هاى خود را در خاك خاورميانه تجربه كرد و به اين ترتيب نام ايران به عنوان خاستگاه نخست صنعت نفت خاورميانه در تاريخ جهان ثبت شد. اكنون يك قرن تمام، از آن تاريخ مى گذرد و صنعت نفت ايران خود را براى آغاز دومين سده از حيات خويش آماده مى كند.

صنعت نفت طى اين دوران يكصد ساله، ازسويى به عنوان يك پديده فنى و صنعتى دريچه علم روز دنيا را به روى ايرانيان گشود و از سوى ديگر در پيوند با مطامع خارجيان، منشأ و محور رويدادهاى سياسى، اقتصادى و اجتماعى كشور شد كه پرداختن به هر يك مستلزم بازنگرى دقيق و ژرف در تاريخ تحولات يكصد ساله اين سرزمين است.

اولين عمليات اكتشاف در ايران در مناطق قصر شيرين و چاه سرخ انجام شد كه چندان رضايت بخش نبود. حفارى در اين مناطق اگر چه وجود نفت را به اثبات رساند، اما بازده چاه ها چنان نبود كه ادامه عمليات در همان نقاط را توجيه كند. در مرحله بعدى دستگاه هاى حفارى به نواحى جنوبى تر يعنى حوالى شوشتر انتقال يافت. كارشناسان نسبت به نتيجه عمليات در اين منطقه خوش بين بودند اما مشكل عمده آن بود كه سرمايه دارسى كفاف نمى داد. طرح هاى آينده مستلزم هزينه هاى سنگين ترى بود كه دارسى شخصاً نمي‌توانست از عهده آن بر آيد. او تا اواخر سال ١٩٠٤، حدود دويست و بيست و پنج هزار ليره خرج كرده بود كه در آن زمان مبلغ هنگفتى به حساب آمد.

با فوران نفت از اولين چاه حفر شده در منطقه مسجد سليمان درسال ١٢٨٧، احداث پالايشگاه نفت آبادان در سال ١٢٩٢آغاز گرديد .

شروع فعاليت پالايشگاه كرمانشاه ( دومين پالايشگاه كشور ) :

در سال 1301 مجددآ گروه هاي حفاري به منطقه مرزي استان كرمانشاه برگشته و از اين زمان فعاليت استخراج نفت در مرز قصر شيرين شروع و با استخراج نفت ، آن منطقه به “ميدان نفتي نفت شاه” نام گرفت و پس از پيروزي انقلاب اسلامي به “ميدان نفتی نفت شهر” تغيير نام يافت .

جهت انتقال نفت خام سبك از ميدان نفتی نفت شهر به پالايشگاه كرمانشاه ، خط لوله‌ای به قطر 3 اينچ و به طول 260 كيلومتر احداث شد و اين شركت اولين بار به ظرفيت اسمی 2000 بشكه در روز شروع به كار نمود و تا 5000 بشكه تصفيه می نمود .

با افزايش نياز منطقه به حجم بيشتر فرآورده های نفتی در سالهای 1350 – 1348 پس از برچيدن پالايشگاه قديمی تغيير خط انتقال نفت خام از 3 اينچ به 8 اينچ ، به منظور نوسازی و توسعه آن ، دستگاههای جديد پالايش توسط شركت UOP طراحی و توسط پيمانكاران مهندسی هلندی ( Continental ) ساخته و نصب شد. و با بكارگيری روشهای جديد تصفيه ، پالايشگاه جديد با ظرفيت طراحی 15000 بشكه در روز در سال 1350 شروع بكار نمود و متعاقباً ، ظرفيت عملی آن به حدود 19000 بشكه در روز رسيد .

با شروع جنگ تحميلی ، اشغال منطقه نفت شهر و بمباران پالايشگاه كرمانشاه چرخه توليد در اين شركت قطع گرديد كه به جهت استراتژی بودن اين پالايشگاه در تامين نياز سوخت مناطق غرب كشور ، خط لوله جديد افرينه – كرمانشاه با قطر 16 اينچ و به طول 172 كيلومتر احداث و اين بار نفت خام اهواز – آسماری و سركان – ماله كوه به پالايشگاه منتقل و در آبان ماه 1362 جهت تصفيه نفت خام سنگين جنوب مورد  بهره برداری قرار گرفت .
این پالایشگاه از سال 1395 و طی مزایده عمومی به بخش خصوصی واگذار گردیده است که با استقرار مدیریت جدید طرحهای تولید هگزان پلیمری ، راه اندازی برج وکیوم و توسعه کلان پالایشگاه با مشارکت شرکتهای دانش بنیان داخلی و سرمایه گذاری خارجی در دست اقدام می باشد که علاوه بر افزایش تولید پالایشگاه به 40 هزار بشکه با بهبود کیفیت محصولات شرکت در راستای سودآوری و توسعه کمی و کیفی قرار خواهد گرفت.

در حال حاضر پالایشگاه کرمانشاه  بیش از 60 درصد از نیازهای استان کرمانشاه به حامل های انرژی را تامین می کند.شرکت پالایش نفت کرمانشاه در راستای ادامه مسئولیت های اجتماعی و فنی خود موفق به اخذ گواهینامه های مختلف سیستم مدیریت کیفیت، ایمنی و بهداشت و مدیریت زیست محیطی گردیده است :

  1. عنوان صنعت سبز کشور در سالهای 1380 و 1385
  2. دریافت عنوان صنعت برگزیده سبز کشور و دریافت تندیس برتر از سوی سازمان حفاظت محیط زیست کل کشور در سالهای 87 و 95
  3. اخذ گواهینامه سیستم مدیریت کیفیت IMS 
  4.  اخذ گواهینامه سیستم مدیریت کیفیت براساس استانداردهایISO 9001,2008, ISO/TS 29001:2010
  5.  اخذ   گواهینامه  سیستم  مدیریت زیست محیطی  براساس استاندارد:       ISO14001:2004
  6.  اخذ گواهینامه سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت حرفه ای براساس استانداردOHSAS18001: 2007
  7.  استقرار مدیریت استاندارد انرژی ISO 5001

توليدات شركت شامل :

گاز مايع، بنزين موتور، نفت سفيد، نفت گاز و نفت كوره، پنتان ( كه جهت مصرف پتروشيمی هاي كشور ارسال می گردد ) مي باشد . لازم بذكر است اين شركت در سال  90  توليد  آزمايشی  سوخت هواپيما ( A.T.K ) را آغاز نمود .

همچنين محصولات ويژه شامل:

  1. حلال پنتان
  2. نرمال هگزان
  3. حلال 402
  4. حلال 410
  5. حلال 503
  6. رافينت
  7. هيدروكربن MC160
  8. نفتاي سبك
  9. گاز بوتان
  10. گاز مايع LPG

 شركت پالايش نفت كرمانشاه در دفاع مقدس

توليدی همراه با ايثار و استقامت

شهر كرمانشاه كه در مجاورت مرز ايران و عراق قرار دارد از بدو جنگ تحميلي مورد حملات وحشيانه دشمن بعثي قرار گرفته و پالايشگاه كرمانشاه نيز از اين حملات بي نصيب نماند . در بمباران ها خسارات زيادي به تاسيسات وارد مي شد بطوريكه هر بيننده را بشدت نگران كرده و احتمال ترميم خرابي ها را در ذهن آنان غير ممكن مي نمود . اما كاركنان غيور و زحمتكش و ايثارگر اين شركت هيچگاه ياس به دل راه نداده و در حالي كه شهر مبدل به خرابه و خالي از سكنه بود در هربار حمله ناجوانمردانه به تاسيسات ضمن اطفاء حريق ، با همتي راسخ دركوتاهترين زمان ممكن با برنامه ريزي خسارات و صدمات وارده را مطالعه و بطورشبانه روزي در زيرغرش هواپيماها وآژير قرمز تاسيسات آسيب ديده را باز سازي و راه اندازي مي نمودند . اين بازسازيها از نظر زمان كم نظير بود .

پدافند غير عامل در دفاع مقدس

 درمورد حفاظت از تاسيسات ، ابتدا از كانتينرهاي بزرگ كه در داخل آنها بشكه وكيسه هاي شن و ماسه انباشته شده بود استفاده مي گرديد كه پس از طولانی شدن جنگ آن كانتينرها جای خود را به باكس های بتونی داده و كانال های خطوط لوله انتقال فرآورده بين پالايشگاه و پخش با استفاده از فيلترهای شنی تا ارتفاع 2 متر پرگرديد. جهت حفظ جان كاركنان و ساكنين منازل سازمانی در زمان حمله هوايی  دشمن  سنگرهای  بتنی  در قسمتهاي مختلف شركت و منازل سازمانی  احداث گرديد.

 پشتيبانی از جبهه ها

 دراختيار گذاشتن  باشگاه  ورزشی  شركت به سپاه پاسداران بمدت ۳ سال كه در آن زمان تبديل به بيمارستان شد

ارسال سوخت مورد نياز بالگرد ها و رزمندگان اسلام در نقاط صعب العبور وكوهستانی كه تانكرهاي حمل سوخت قادر به تردد در آن مناطق نبودند از اهميت قابل توجهي برخوردار بود كه كارخانه حلبسازي و حلب پركنی پالايشگاه وظيفه تامين آن را برعهده داشت .

  •  آمار شهدا ( در ايام دفاع مقدس اين شركت 11 شهيد به انقلاب تقديم نمود )
  • دربمباران 2/5/1365 پالايشگاه ، تعداد هفت نفر ازكاركنان به شهادت رسيدند.
  • دربمباران 28/10/1365اسلام آباد غرب يكي از كاركنان پالايشگاه به شهادت رسيد.
  • در 26/12/1366 عمليات والفجر 10- منطقه حلبچه ، يك نفر ازكاركنان اعزامي به شهادت رسيد.
  • دربمباران 26/12/1366پناهگاه پارك شيرين يك نفر از كاركنان به همراه دو فرزندش به شهادت رسيدند.

 آمار جانبازان

در ايام دفاع مقدس 20 نفر كاركنان اين شركت در بمباران هاي تاسيسات يا حضور در جبهه هاي حق عليه باطل مفتخر به عنوان جانبازي شدند.

 خسارات وارده به تاسيسات

  •  كوره واحد تقطير- آسيب كلي
  •  راكتور201 واحد تبديل كاتاليستي – آسيب كلي
  •  قسمتي از بدنه برج V-201 – آسيب كلي 
  •  نمك گير پالايشگاه بطور كلي از بين رفت
  •  3 دستگاه مخزن نفت خام بطور كلي ازبين رفته
  •  تعدادي از مخزنهاي فراورده هاي نفتي – خطوط لوله – برج وظروف كه دراثر بمباران صدماتي به آنها وارد گرديده است.

 تعداد بمبارانها – جمعاً هفت بار در تاريخهاي زير شركت پالايش نفت كرمانشاه بمباران گرديد.

  1. در تاريخ 4/7/ 1359 ساعت 17 بعداز ظهر
  2. در تاريخ 2/5/1365 ساعت 30/14  
  3. در تاريخ 8/8/1365 ساعت 05/7
  4. در تاريخ 2/9/1365 ساعت 30/11
  5. در تاريخ 3/10/1365 ساعت 30/16
  6. در تاريخ 24/8/1366 ساعت 13
  7. در تاريخ 15/12/1366 ساعت 16

جمعاً 5 بار پالايشگاه بازسازي گرديده است.

  • از تاريخ 4/7/1359 تا آذر 1362 به تدريج بازسازي شد.
  • از تاريخ 2/5/1365 تا تاريخ 20/6/1365 و از همين تاريخ راه اندازي گرديد.
  • از تاريخ 8/8/1365 تا تاريخ 23/9/ 1365 و از همين تاريخ راه اندازي گرديد.
  • تاريخ 2/9/1365 در حين بازسازي مجدداً پالايشگاه بمباران ، بدون تلفات وخسارت بود.
  • تاريخ 15/12/1366 تا تاريخ 7/1/1367.